Naar de inhoud

Hoe vind je snel de juiste informatie met een goed georganiseerde sitemap?

Een website kan tientallen of zelfs honderden pagina’s bevatten en toch vlot navigeren. Alles hangt af van de manier waarop…

Femme consultant un plan de site bien organisé sur un écran d'ordinateur dans un bureau moderne
5 min

Een website kan tientallen, zelfs honderden pagina’s tellen en toch een soepele navigatie bieden. Alles hangt af van de manier waarop de sitemap is opgebouwd. Een sitemap heeft twee verschillende functies: bezoekers naar de informatie leiden die ze zoeken en zoekmachines laten weten welke pagina’s ze moeten crawlen. Die twee functies vallen niet altijd samen.

Een XML-sitemap die bij Google is ingediend, helpt URL’s te ontdekken, maar garandeert niet dat ze worden gecrawld of geïndexeerd. De uiteindelijke beslissing ligt bij de zoekmachine, die bepaalde pagina’s om technische of kwalitatieve redenen kan uitsluiten. Voor bezoekers kan een pagina die in de sitemap staat onvindbaar blijven als er geen concrete navigatieroute naartoe leidt.

XML-sitemap en sitemap voor bezoekers: twee tools, twee benaderingen

Deze twee begrippen worden vaak met elkaar verward. Een XML-sitemap is een technisch bestand dat leesbaar is voor crawlers. Het bevat canonieke URL’s en soms de datum waarop een pagina voor het laatst is gewijzigd. Google geeft aan dat de velden priority en changefreq niet worden gebruikt door zijn algoritme. Alleen de lastmod-tag telt, op voorwaarde dat deze een daadwerkelijke wijziging van de inhoud weergeeft.

Een sitemap voor bezoekers is een HTML-pagina die bereikbaar is via de footer of het menu. Het doel is heel anders: een overzicht van de sitestructuur bieden, zodat bezoekers een rubriek kunnen vinden zonder de zoekbalk te gebruiken. Op de sitemap van Mon Habitat leidt bijvoorbeeld elke categorie rechtstreeks naar inhoud die per thema is ingedeeld, waardoor bezoekers sneller hun weg vinden.

Een goed ingevulde XML-sitemap vervangt geen sitemap die voor mensen leesbaar is. De twee vullen elkaar aan, maar hebben een ander publiek en werken op een andere manier.

Man bestudeert in een café een afgedrukte sitemap met aantekeningen in potlood

Interne links en navigatie: wat de sitemap niet voor je doet

Een URL toevoegen aan een sitemapbestand creëert geen zichtbare link voor bezoekers. Als een pagina niet bereikbaar is via het menu, een categorie of gerelateerde inhoud, blijft het een doodlopende weg. Interne links zijn nog altijd het belangrijkste navigatiemiddel op een website.

Een goed georganiseerde sitemap is gebaseerd op een samenhangende sitestructuur. De hoofdpagina’s (homepagina, categorieën, subcategorieën) vormen het geraamte. Secundaire inhoud wordt met dit geraamte verbonden via contextuele links in de tekst of in navigatieblokken in de zijbalk.

SEO-specialisten spreken vaak over de ‘klikdiepte’: het aantal klikken dat nodig is om vanaf de homepagina een pagina te bereiken. Een pagina die vier of vijf klikken diep in de structuur zit, wordt minder vaak bezocht en gecrawld. De sitestructuur moet die diepte daarom beperken voor strategische inhoud.

Concrete aandachtspunten voor de navigatiestructuur

  • Elke inhoudspagina is bereikbaar via minstens één categoriepagina of menu, en niet alleen via de XML-sitemap
  • Het navigatiemenu behoudt op elke pagina dezelfde relatieve volgorde, overeenkomstig de WCAG 2.1-richtlijnen, zodat bezoekers (ook wie navigeert met een toetsenbord of hulptechnologie) hun weg kunnen vinden
  • URL’s zijn beschrijvend en weerspiegelen de hiërarchie van de rubrieken. Zo begrijpen zowel gebruikers als zoekmachines de structuur van de site beter
  • Contextuele links in artikelen verwijzen naar inhoud met een verwant thema, niet naar pagina’s die er niets mee te maken hebben

Testen met echte gebruikers: de card-sortingmethode

Een sitestructuur kan logisch lijken voor het team dat haar heeft ontworpen, maar voor een externe bezoeker volkomen verwarrend zijn. De interne kijk op een structuur voorspelt niet hoe goed die in de praktijk werkt. Om te controleren of een sitemap goed werkt, zijn er eenvoudige testmethoden die je voor of na de lancering kunt toepassen.

Bij card sorting krijgen een groep gebruikers de titels van alle pagina’s op afzonderlijke kaartjes te zien. Vervolgens wordt hun gevraagd de kaartjes in categorieën te groeperen. Bij een open variant bedenken deelnemers zelf de categorieën. Bij een gesloten variant liggen de categorieën vast en delen deelnemers de kaartjes daarin in. Door de spontane indeling van gebruikers te vergelijken met de geplande sitestructuur, worden verschillen zichtbaar.

Tree testing: het succespercentage meten

Tree testing gaat een stap verder. De sitestructuur wordt in tekstvorm getoond (zonder ontwerp, kleuren of afbeeldingen) en deelnemers krijgen de opdracht specifieke informatie te vinden. Het resultaat wordt gemeten aan de hand van het succespercentage en de gemiddelde tijd die nodig is om de juiste pagina te vinden.

Deze methode haalt de structuur los van visuele effecten. Als een deelnemer er te lang over doet of de verkeerde route kiest, ligt het probleem bij de indeling van de inhoud en niet bij het ontwerp. Met online tools kun je deze tests op afstand uitvoeren. Enkele tientallen deelnemers zijn al voldoende om de belangrijkste knelpunten op te sporen.

Professional presenteert in een vergaderruimte een visuele sitemap op een whiteboard

Een sitemap onderhouden: de lastmod-datum en verouderde URL’s opschonen

Een sitemap is geen statisch document. Een sitemap vol verouderde of doorgestuurde URL’s verliest zijn nut. Google raadt aan alleen canonieke URL’s op te nemen die in de zoekresultaten moeten verschijnen. Verwijderde pagina’s, duplicaten of niet meer gepubliceerde inhoud in de XML-sitemap laten staan, geeft crawlers een onduidelijk signaal.

De lastmod-datum verdient extra aandacht. Deze bij elke kleine aanpassing (een typefout corrigeren of de opmaak wijzigen) bijwerken zonder dat de inhoud wezenlijk verandert, is als ‘wolf’ roepen. Google negeert deze melding uiteindelijk als ze niet overeenkomt met een echte update.

Voor de HTML-sitemap die bezoekers kunnen bekijken, geldt hetzelfde principe: verwijder links naar niet-bestaande pagina’s, pas titels aan wanneer een rubriek van naam verandert en controleer of elke link naar actieve inhoud leidt.

  • Controleer de XML-sitemap minstens één keer per kwartaal en verwijder URL’s die een 404-fout opleveren of met een 301-redirect worden doorgestuurd
  • Werk de lastmod-datum alleen bij wanneer de inhoud van een pagina ingrijpend is gewijzigd
  • Vergelijk de gegevens in Search Console (pagina’s die ‘zijn ontdekt, maar momenteel niet zijn geïndexeerd’) met de URL’s in de sitemap om te achterhalen welke pagina’s Google weigert te indexeren

Een sitemap, XML of HTML, werkt goed wanneer die de werkelijke staat van de website nauwkeurig weergeeft. De zorgvuldigste structuur verliest haar waarde zodra ze niet meer overeenkomt met de gepubliceerde inhoud. Het is doorlopend onderhoud, geen eenmalige instelling bij de lancering.

Hoe vind je snel de juiste informatie met een goed georganiseerde sitemap?